8 september 2010
Theater
Reageren uitgeschakeld
Opera Animous maakt al vier jaar kleinschalige en toegankelijke operavoorstellingen. De voorstellingen zijn bedoeld om jonge zangers de gelegenheid te geven ervaring op te doen, maar ook om te laten zien dat Opera niet elitair en saai hoeven te zijn. Een dubbele agenda die goed blijkt te werken. Dit jaar koos Animous voor de komische opera ‘Het Sluwe Vosje’ uit 1924 van de Tsjechische componist Leos Jánàcek. Op het eerste gezicht een onschuldig sprookje over een jong vosje dat door een boswachter gevangen wordt, ontsnapt, en uiteindelijk door een stroper gedood wordt. Aan het einde laat Janácek de (klein)kinderen van de kikker en het Vosje aan het eind terugkeren. Daarmee wil hij laten zien dat de natuur zich eindeloos herhaalt en vernieuwt.
De eerste voorstelling die ik heb gezien op het Amsterdam Fringe Festival 2010 was meteen een van de meest opmerkelijke voorstellingen die ik de laatste tijd heb gezien. En meteen loop ik vast met beschrijven, want ‘gezien’ is niet het goede woord – ‘ervaren’ is beter, maar zelfs dat dekt de lading niet. De voorstelling begint heel informeel als componist John Moran zichzelf en zijn Japanse buurvrouw Saori aan het publiek voorstelt. Hij kondigt aan dat ze gaan vertellen wat ze hebben meegemaakt sinds de laatste keer dat ze in Amsterdam waren. John Moran lijkt onrustig en onzeker en springt in zijn verhaal van de hak op de tak. Zijn buurvrouw Saori, een klassiek geschoolde danser, is een oase van rust, die door niets van haar stuk te brengen is. Die tegenstelling tussen de twee personen loopt door de hele voorstelling heen.
Op donderdag 2 september 2010 gaat voor de vijfde keer het Amsterdamse Fringe Festival van start. Begonnen als een bijgerecht voor het Nederlands Theater Festival is het inmiddels een volwaardig theaterhoofdgerecht geworden voor makers en liefhebbers van theater dat in alle opzichten de randen opzoekt. Rafelig en ruw, maar onmiskenbaar interessant en prikkelend. Waar het Nederlands Theater Festival de hoogtepunten van een theaterseizoen laat zien, geeft het Fringe Festival een kijkje in de toekomst. De foto hierboven is van Tom Bakker en laat Fransesca Wagenaar zien, die met haar voorstelling Hengstenbal op het festival te zien zal zijn .
Celluloid Fever maakt theater waarbij videoprojectie en muziek een belangrijke rol spelen. Natuurlijk speelt muziek altijd al een rol in theater en videoprojectie is inmiddels ook een standaard gereedschap geworden voor theatermakers, maar Celluloid Fever gaat een stap verder. De videobeelden zijn nooit uitsluitend decor, maar maken een daadwerkelijk deel uit van de voorstelling. De handeling op het toneel, de muziek en wat er projectieschermen gebeurt vormen een geheel. Daarbij kan zelfs een dialoog over het scherm heenreiken. De verdienste van Celluloid Fever is dat er zo boeiende voorstellingen ontstaan die veel verder gaan dan het gebruik van een multimedia trukendoos. Een onderhoudende en doordachte vorm van totaaltheater.
Het Ricciotti ensemble is bij mijn weten het enige straatsymfonieorkest dat Nederland rijk is. Het orkest dat bestaat uit 40 jonge musici speelt bij voorkeur op plaatsen waar orkesten van die grootte dat meestal niet doen: op straat, in bouwputten, in de gevangenis. En waar klassieke musici meestal alleen goed muzikaal vakmanschap laten zien, zijn de bevlogen musici van het orkest altijd te bereid iets meer te doen dan allen spelen. We hebben te maken met een orkest met een groot gevoel voor theater.
Theater is het mooist als het je echt raakt, en daarvoor moet je dichtbij komen. De Nederlands/Israëlische theatermaker Ilay den Boer gaat daarin heel ver. In zijn project ‘Het Beloofde Feest’, een serie van zes voorstellingen, gaat hij op zoek naar wat het betekent om Jood en Israeliër te zijn, voor de staat Israel, voor zijn familie, maar vooral voor zichzelf. De eerste twee voorstellingen uit het zesluik speelt hij voor een publiek van maximaal 20 mensen. Nee, eigenlijk speelt hij niet voor dat publiek, maar met het publiek. Hij behandelt zijn publiek als gasten, als bekenden en hij geeft ze een naam en een geschiedenis. Hij geeft ze een rol in zijn verhaal.
Leen Braspenning is een jonge theatermaker die al ruimschoots heeft laten zien wat ze kan. Zo won ze in 2008 de DIORAPHTE stimuleringsprijs voor jonge theatermakers. In 2009 kreeg ze de BNG Nieuwe Theatermakersprijs met het beklemmend mooie ‘Disco Pigs‘ en maakte met het prijzengeld ‘Embrasse’, een voorstelling over het ‘vrouw zijn’ met onder andere twee Vlaamse topactrices Katelijne Verbeke en Karlijn Sileghem.
Dat je met een vliegtuig theater kunt maken weten we al sinds de afscheidsvoorstelling van Dogtroep waarbij een havenkraan ingezet werd om de zwaartekracht te overwinnen. Dat je in een vliegtuig theater kunt maken weet iedereen die wel eens gevlogen heeft. Maar de mime-voorstellingen die vliegtuigpassagiers krijgen zijn toch niet de meest inspirerende. Wat dacht je van een theatervoorstelling met de titel ‘Boot’ in het Dogtroep vliegtuig? Dat kun je meemaken op Over het IJ. Vincent de Rooij is je piloot en entertainer. In tien minuten geeft hij een oud en ontmanteld vliegtuig vleugels. Komt dat zien!
Met een welgemikte klap opende Wethouder van cultuur, Carolien Gehrels, op 1 juli de 2010 editie van het Over het IJ festival in Amsterdam Noord. Daarmee begon de 18e keer dat het Festival werd georganiseerd. Ook dit jaar weer veel voorstellingen die in samenwerking met het Festival zijn gemaakt en daar dan ook hun premiere hebben of in ieder geval voor de eerste keer in Nederland worden opgevoerd. Zoals bijvoorbeeld de openingsvoorstelling ‘Wandelen op de Champs- Elysées met een schildpad om de wereld beter te kunnen bekijken, maar het is moeilijk thee drinken op een ijsschots als iedereen dronken is’, in mijn herinnering in ieder geval de langste titel die een voorstelling kan hebben.
