Ad Aerts

Celluloid Fever maakt theater waarbij videoprojectie en muziek een belangrijke rol spelen.  Natuurlijk speelt muziek altijd al een rol in theater en videoprojectie is inmiddels ook een standaard gereedschap geworden voor theatermakers, maar Celluloid Fever gaat een stap verder. De videobeelden zijn nooit uitsluitend decor, maar maken een daadwerkelijk deel uit van de voorstelling. De handeling op het toneel, de  muziek en wat er projectieschermen gebeurt vormen een geheel. Daarbij kan zelfs een dialoog over het scherm heenreiken. De verdienste van Celluloid Fever is dat er zo boeiende voorstellingen ontstaan die veel verder gaan dan het gebruik van een multimedia trukendoos. Een onderhoudende en doordachte  vorm van totaaltheater.

Het Ricciotti ensemble is bij mijn weten het enige straatsymfonieorkest dat Nederland rijk is. Het orkest dat bestaat uit 40 jonge musici speelt bij voorkeur op plaatsen waar orkesten van die grootte dat meestal niet doen: op straat, in bouwputten, in de gevangenis. En waar klassieke musici meestal alleen goed muzikaal vakmanschap laten zien, zijn de  bevlogen musici van het orkest altijd te bereid iets meer te doen dan allen spelen. We hebben te maken met een orkest met een groot gevoel voor theater.

Theater is het mooist als het  je echt raakt, en daarvoor moet je dichtbij komen. De Nederlands/Israëlische theatermaker Ilay den Boer gaat daarin heel ver. In zijn project ‘Het Beloofde Feest’, een serie van zes voorstellingen, gaat hij op zoek naar wat het betekent om Jood en Israeliër te zijn, voor de staat Israel, voor zijn familie, maar vooral voor zichzelf. De eerste twee voorstellingen uit het zesluik speelt hij voor een publiek van maximaal 20 mensen. Nee, eigenlijk speelt hij niet voor dat publiek, maar met het publiek. Hij behandelt zijn publiek als gasten, als bekenden en hij geeft ze een naam en een geschiedenis. Hij geeft ze een rol in zijn verhaal.

Ik heb theater niet met de paplepel ingegoten gekregen. Pas op de middelbare school kwam ik tot de ontdekking dat er iets bijzonders gebeurde als een groep mensen op een podium gaat staan en een andere groep daarnaar gaat kijken. Op diezelfde middelbare school raakte ik ook betrokken bij een cabaretgroepje, waarbij ik me vooral met de techniek bemoeide. Maar ik ontdekte theater pas echt toen ik op 5 Atheneum een baantje nodig had omdat ik een brommer wilde kopen.

Leen Braspenning is een jonge theatermaker die al ruimschoots heeft laten zien wat ze kan. Zo won ze  in 2008  de DIORAPHTE stimuleringsprijs voor jonge theatermakers. In 2009 kreeg ze de BNG Nieuwe Theatermakersprijs met het beklemmend mooie ‘Disco Pigs’ en maakte met het prijzengeld  ‘Embrasse’, een voorstelling over het ‘vrouw zijn’ met onder andere twee Vlaamse topactrices Katelijne Verbeke en Karlijn Sileghem.

Dat je met een vliegtuig theater kunt maken weten we al sinds de afscheidsvoorstelling van Dogtroep waarbij een havenkraan ingezet werd om de zwaartekracht te overwinnen. Dat je in een vliegtuig theater kunt maken weet iedereen die wel eens gevlogen heeft. Maar de mime-voorstellingen die vliegtuigpassagiers krijgen zijn toch niet de meest inspirerende. Wat dacht je van een theatervoorstelling met de titel ‘Boot’ in het Dogtroep vliegtuig? Dat kun je meemaken op Over het IJ. Vincent de Rooij is je piloot en entertainer. In tien minuten geeft hij een oud en ontmanteld vliegtuig vleugels. Komt dat zien!

Met een welgemikte klap opende Wethouder van cultuur, Carolien Gehrels, op 1 juli de 2010 editie van het Over het IJ festival in Amsterdam Noord. Daarmee begon de 18e keer dat het Festival werd georganiseerd. Ook dit jaar weer veel voorstellingen die in samenwerking met het Festival zijn gemaakt en daar dan ook hun premiere hebben of in ieder geval voor de eerste keer in Nederland worden opgevoerd. Zoals bijvoorbeeld de openingsvoorstelling ‘Wandelen op de Champs- Elysées met een schildpad om de wereld beter te kunnen bekijken, maar het is moeilijk thee drinken op een ijsschots als iedereen dronken is’, in mijn herinnering in ieder geval de langste titel die een voorstelling kan hebben.

Op 18 juni werd voor de twintigste keer De Parade geopend, traditiegetrouw in Rotterdam. Het vertrouwde paradeterrein daar is al vier jaar bezet door wat de Rotterdammers liefdevol ‘de blunderput’ noemen, een ondergrondse parkeergarage in wording met een abonnement op tegenslagen. Gelukkig kon De Parade terugvallen op het Nederlands Architectuur Instituut waarvan ook het gebouw gebruikt kon worden.  Maar zoals het er nu uit ziet zal De Parade volgend jaar weer op de vertrouwde plek in het museumpark kunnen bivakkeren.

Op het toneel staat een intelligente, zelfbewuste vrouw van 50, die haar verhaal met ons wil delen. Professor Vivian Bearing, gespecialiseerd in zeventiende-eeuwse poezie vertelt ons dat ze over nog geen twee uur dood zal zijn. Ze vertelt over haar leven en werk.  Dat ze hoge eisen stelt aan haar collega’s en studenten.  En dat op het hoogtepunt van haar carriere  bij haar een verregaande vorm van eierstokkanker wordt  geconstateerd.  Niet te genezen. Ze vertelt haar verhaal losjes, bijna achteloos, maar met veel oog voor detail en met veel humor. Ze vertelt hoe ze is geworden zoals ze is, en hoe ze zal eindigen. Je weet als publiek hoe het gaat aflopen.  Er komt geen plot dat ontrafeld gaat worden. Geen raadsels worden opgelost.

De city gaat over de stad van de schrijfster Claire. Nou ja, schrijfster, ze vertaalt literatuur. Ze wil wel heel graag ‘echt’ schrijven, over haar eigen stad, haar eigen wereld. Over wat zij er meemaakt, over de mensen die ze ontmoet. Maar haar verhaal verzet zich, spartelt tegen, kreunt en kraakt. De mensen in haar verhaal communiceren niet. Ze luisteren niet eens naar elkaar. En tegelijkertijd lijkt het verhaal zelf ook nog te proberen iedere samenhang te saboteren.  We zien de strijd van de vertaler Claire met haar verhaal, haar personages, maar ook met haar eigen leven.