Ad Aerts » Muziek

Joy Wielkens – Papa was a Rolling… Nobody

Ad — Sun, 09 Oct 2011 10:57:52 +0000

In ‘Papa was a Rolling… Nobody’ vertelt Joy Wielkens hoe ze opgroeide met haar moeder en haar zus Jane in het Amsterdamse stadsdeel Osdorp. Zonder vader, zoals bij veel Surinaamse gezinnen. Ze vertelt haar verhaal in korte spelscenes die situaties en gebeurtenissen uit haar jeugd laten zien. Deze scenes wisselt ze af met muziek uit de Tamla-Motown traditie, waarin ze laat horen ook een geweldige zangeres te zijn. Deze muziek (waaronder ‘Papa was a Rolling Stone’ van The Temptations en ‘If loving you is wrong‘ van Millie Jackson) geeft treffende illustraties bij het verhaal dat Joy vertelt. De muziek is ook daarom bijzonder omdat de voor Motown zo kenmerkende rijke arrangementen met blazers zijn vervangen door het ingetogen gitaarspel van Vladimir Spisiak. Dat geeft de zangeres Joy Wielkens ook heel veel ruimte, die ze ook helemaal benut.

In deze voorstelling laat Joy Wielkens als zangeres en als actrice zien wat ze in huis heeft, met veel gevoel voor humor en dramatiek. Een veelzijdige voorstelling, die daardoor ook wel wat fragmentarisch is met lang niet altijd even veel verband tussen de scenes. Het is wel een voorstelling die je meesleept en die voorbij is voor dat je het in de gaten hebt.

De voorstelling is nog tot en met januari 2012 te zien in de Nederlandse theaters.

Gezien op 6 oktober 2011 (Amsterdam, Bijlmer Parktheater)

In Viaggio

Ad — Sat, 02 Apr 2011 20:52:22 +0000

“Onderweg” is de Nederlandse vertaling van het Italiaanse “In Viaggio”, een bijzondere theatervoorstelling van zangeres Carla Regina, acteur Bert Wagenaar van Kreveld en muzikant Nettie Krull (piano, accordeon). De voorstelling laat twee mensen zien die reizen, de mensen die ze tegenkomen, de dingen die ze zien, maar vooral waar ze vandaan komen en waar ze naartoe gaan. Voor een van hen is reizen een doel op zich, voor de ander is reizen vooral weggaan. Bijzonder aan deze voorstelling is de manier waarop dit thema is uitgewerkt. Een van hen praat, en de ander zingt. Je zou denken dat je zo geen dialoog kunt krijgen, maar het tegendeel is waar. Muziek en stem maakt de communicatie juist directer en intenser. Om uiteindelijk duidelijk te maken dat ze eigenlijk beiden vluchten.

De voorstelling gaat misschien wel minder over reizen dan over stemmen en muziek, en de manier waarop je daarmee contact kunt krijgen met anderen. Bert Wagenaar van Kreveld is een welbespraakte wereldreiziger, die op een treinstation een vrouw tegenkomt. Iemand die goed uit zijn woorden kan komen, maar soms ook enorm moet zoeken. Hij ziet haar als de zoveelste interessante medereiziger, iemand waarmee hij reiservaringen kan delen. Daar gaat het hem om: reizen en ontmoeten. Het reizen is voor hem belangrijker dan het doel. Reizen is voor hem het doel. Taal is zijn gereedschap. Hij brengt verhalen en poezie. Al vlug wordt duidelijk dat de vrouw helemaal niet wil reizen. Ze wil gewoon niet meer zijn waar ze was. Ze wil naar een land, naar een wereld waar het beter is. Ze brengt haar verhaal niet door het te vertellen maar door het te zingen. Haar reis gaat van Schubert naar De Falla, via Gershwin en Mahler, naar Shuman en Ravel.

En dat brengt de voorstelling naar de kracht van stem en muziek. De menselijke stem die meer vermag dan alleen een verhaal vertellen maar vooral ook een instrument is dat met articulatie, klank en toon meer kan zeggen dan met woorden mogelijk is. Muziek die met harmonie, melodie en ritme gevoelens kan overbrengen waarvoor woorden te kort schieten. De klassiek geschoolde mezzosopraan Carla Regina zingt klassiek maar ook Jazz, Folk, ieder genre dat een bijdrage kan leveren aan haar verhaal. Wat daarbij het meest opvalt is hoe gemakkelijk je als publiek de essentie van een lied oppakt, zelfs als je de taal waarin het geschreven is niet machtig bent. Je verstaat de taal van de stem, de taal van de muziek.

In Viaggio is een produktie van de Stichting “Voice, Actually” die zich bezig houdt met de menselijke stem in al zijn facetten.De voorstelling is jammer genoeg niet meer te zien, maar ik hoop dat we in de toekomst vaker voorstellingen zullen zien die deze reis zullen voortzetten.

Gezien op 25 maart 2011 in Amsterdam (Podium Mozaïek)

De Weerman – Spinvis

Ad — Fri, 25 Feb 2011 20:54:27 +0000

Aan het begin van het theaterconcert ‘De Weerman’ vertelt Spinvis hoe hij op de vrijmarkt van een koninginnedag voor minder dan geen geld een doos met cassettebandjes kocht, allemaal keurig gelabeld. Bandjes met sneeuw, regen, hagel, storm, zon en nog veel meer. En als je bijvoorbeeld een bandje met sneeuw afspeelde, dan ging het ook echt sneeuwen. Een wind-bandje liet het ook daadwerkelijk waaien. Niet alle bandjes leken hem echter geschikt om af te spelen. Het bandje ‘Oorlog’ heeft hij bijvoorbeeld nog nooit gehoord… Deze bandjes vormen de rode draad door dit bijzondere concert door Spinvis en zijn vier gastmusici.

Het is natuurlijk maar een verhaal, maar het sluit wel erg goed aan bij hoe Spinvis muziek maakt. Met geluiden die je vindt, met instrumenten die al sinds je kindertijd niet meer gebruikt zijn. Maar ook met een mengelmoes van moderne en ouderwetse effecten als samples, echo, galm, vocoder en wahwah (het ding heet ècht zo, hoor). Hij experimeert al van jongs af aan eindeloos met allerlei soorten geluiden. Eerst deed hij het nog met opgestapelde cassetterecorders, radio’s en televisies. En tegenwoordig zijn computers een belangrijk stuk gereedschap geworden, ook bij zijn concerten. Hij werkt meestal alleen, en alleen dat maakt zijn theaterconcerten bijzonder. De samenwerking met andere muzikanten geeft zijn muziek een extra dimensie. En dat heeft er zeker ook mee te maken dat deze muzikanten met groot gemak meerdere instrumenten bespelen.

Zijn handelsmerk zijn ingetogen eenvoudige popliedjes met melancholieke en soms ook mistroostige teksten. Als hij over geluk zingt, gaat het meestal om het kleine geluk en om dromen. “Op regenachtige dagen met je neus tegen het raam blijven staan en eindeloos fantaseren” heeft hij ooit in een interview gezegd. Maar hij schrijft niet alleen lieve en leuke teksten. Soms laat zijn fantasie zonder zich in te houden de vrije loop, zoals in het 10 minuten durende schitterende gedicht ‘Lotus Europa’, ondersteund door een klankbeeld dat veel meer is dan alleen muzikale begeleiding. Maar hij houdt zich in zijn teksten meestal erg in, en zijn manier van zingen sluit daar goed bij aan. Gelukkig gooit hij ook af en toe de remmen los.

Spinvis brengt in ‘De Weerman’ veel nieuwe liedjes, maar ook liedjes die zijn fans al kennen, zoals het al eerder genoemde Lotus Europa. Het concert laat vijf veelzijdige en creatieve muzikanten aan het werk zien en horen, in een sfeervol decor van met zorg en smaak samengestelde videobeelden. Een concert om stil van te genieten.

Credits:
Lucas Oldeman: toetsen, gitaar, zang
Cor van Ingen: bas, baritonbas, toetsen, e-bow, zang
Saartje Van Camp: cello, toetsen, percussie, zang
Marcel van As: drums, percussie, sample & loops, zang
Spinvis: zang, gitaar, toetsen
Joost van Aarle: licht, toneel
Niels Jonker: geluid
Juul de Pauw: gear whisperer

Het theaterconcert ‘De Weerman’ is nog tot in mei 2011 te zien in de Nederlandse theaters. Meer informatie en de speellijst vind je op www.spinvis.nl

Gezien op 23 februari 2011 in Delft (De Veste, Première)

Talen in Nederland – Jiddisch

Ad — Fri, 17 Dec 2010 09:59:01 +0000

Toegegeven, het is geen streektaal en al helemaal geen Nederlandse, maar het is wel een taal die in Nederland nog gesproken (en gezongen) wordt. Hieronder de tekst van een tradioneel jiddisch liedje.

Schpilt se mir a lidele in jiddisch,
derwekn sol es frejd und nischt kajn chidesch -
as ale mentschn grojs un klejn soln es farschtejn,
fun mojl tsu mojl dos lidele sol gejn.

Schpil, schpil, klesmer, schpil,
wejst doch, wos ich majn un wos ich wil.
Schpil, schpil a lidele far mir -
schpil a nigndl mit harts un mit gefil!

Een leven lang theater met Ramses Shaffy

Ad — Tue, 30 Nov 2010 20:27:33 +0000

Op 29 november 2010 presenteerde TIN (Theater Instituut Nederland) in Felix Meritis een website over de vorig jaar overleden Ramses Shaffy in het kader van ‘Een leven lang theater‘. Dit is een website over leven en werk van grote Nederlandse theaterpersoonlijkheden als Mary Dresselhuys, Louis Bouwmeester, Wim Sonneveld, Ko van Dijk, Ellen Vogel, Willem Nijholt, Ton Lutz, Alexandra Radius,Hans van Manen, Johnny Kraaijkamp Sr, Henk van Ulsen,Jos Brink, Erik Vos, Louis Davids, Rudi van Dantzig, Albert van Dalsum, Ank van der Moer, Fien de la Mar, Conny Stuart,Sonia Gaskell, Theo Mann Bouwmeester en dus nu ook Ramses Shaffy. De feestelijke presentatie van de website werd afgesloten met een hommage van Liesbeth List aan Ramses die hier op video te zien is. Ze werd op piano begeleid door Ton Snijders.

Romeo et Juliette – Nederlandse Opera

Ad — Sat, 30 Oct 2010 18:25:39 +0000

Gisteravond ben ik voor het eerst naar een een voorstelling van de Nederlandse Opera in het muziektheater geweest. De reden dat dat zo lang geduurd heeft is niet zo zeer dat ik een cultuurbarbaar ben, maar vooral dat ik te impulsief ben met naar theater gaan. Ik bedenk vaak op de avond zelf dat ik zin heb ergens naar toe te gaan en op zo korte termijn is het toch wel lastig om nog kaartjes voor de Nederlandse Opera te krijgen. Behalve misschien voor moderne opera’s die niemand wil zien. Dit keer moest was ik nog vrij laat met kaartjes kopen, maar toch nog op tijd om twee prachtige plaatsen te krijgen. Een voor mezelf en een voor een bijzondere vriendin voor wie het een verjaardagskadootje was. Inderdaad, als het voor anderen is kan ik wel opeens plannen. De avond begon nog met een karaktertest voor mezelf. Mijn date was namelijk te laat en het zou kantje boord worden of ze er op tijd zou zijn. Wat zou ik doen? In mijn eentje naar binnen gaan of samen wachten tot de pauze? Ik had al gekozen voor de tweede optie. Gelukkig, dacht ik bij mezelf, je vindt mensen toch nog belangrijker dan theater. Gelukkig, dacht ik even later weer toen ze ze toch nog op tijd kwam voor de hele voorstelling.

De opera’s die ik tot nu toe gezien hebben waren vooral buitenlandse producties. Daar waren hele mooie producties bij, maar altijd wel redelijk traditioneel en met bescheiden technische middelen opgezet. In het muziektheater is technisch veel en veel meer mogelijk dan in de meeste andere theaters en de Nederlandse Opera heeft daar (nog) een behoorlijk budget voor. Ik hoopte al een beetje dat ik daar wat van zou gaan zien. Daarin werd ik in ieder geval niet teleurgesteld. Zowel de trekkenwand, de hydraulische liften als de draaischijf werden uitgebreid gebruikt. Het zag er allemaal ook geweldig uit. Maar na de eerste euforie kwam de teleurstelling. Het beeld dat ik zag sloot niet aan bij de muziek die ik hoorde.

Gounod’s opera Romeo et Juliette is voor het eerst opgevoerd in 1867 en (uiteraard) gebaseerd op het toneelstuk van William Shakespeare. Het is een ‘ouderwetse’ romantische opera met schitterende muziek. Zowel Residentie Orkest, de solisten, als het koor van de Nederlandse Opera maakten er een schitterende en meesleepende uitvoering van. De duetten van Ismael Jordi en Lyubov Petrova als Romeo en Juliette waren ronduit prachtig. Ook het koor zong de sterren van de hemel. Hoe mooi de menselijke stem kan zijn! Maar als ik mijn ogen opende zag ik een grauw en grijs decor dat aan een stad in oorlogstijd deed denken met moderne straatlantaarns, rondrennende figuranten en op een zeker moment zelfs een brandende auto. Ik kon dat beeld maar niet combineren met de muziek die ik hoorde.

Ondanks die botsing tussen beeld en geluid was het een geweldige theaterervaring: met zijn vijftienhonderden te kijken en te luisteren naar een voorstelling waarvan de essentie zonder moderne technische hulmiddelen door echte mensen vertolkt wordt. Wanneer gaan we weer?

Into the woods – M-Lab

Ad — Sat, 11 Sep 2010 19:14:18 +0000

Into the woods (1986) is een van de meest bekende musicals van Stephen Sondheim. De oorspronkelijke Broadway versie kreeg lovende kritieken en werd bekroond met verschillende Tony Awards, onder andere voor “Beste libretto”, “Beste originele muziek” en “Beste vrouwelijke hoofdrol in een musical”. Toch is de musical nauwelijks in Nederland te zien geweest. En dat in een land dat zich de afgelopen jaren tot een echt musicalland heeft ontwikkeld. Pas in 2007 bracht Koen van Dijk’s M-Lab de eerste professionele zaalproductie, en werd destijds alleen in het kleine M-Lab theater gespeeld. Het is deze productie die in 2010 (met kleine aanpassingen en een iets andere bezetting) gaat reizen langs de Nederlandse theaters.

De musical is een boosaardige bewerking van een aantal populaire sprookjes waaronder Roodkapje, Raponsje, Doornroosje, Assepoester en Sjaak en de Bonenstaak. Zowel de personages als de oorspronkelijke verhaallijnen lopen door elkaar in een ingenieus verweven plot. Het script van James Lapine is speels en toch ijzersterk, maar het wordt pas goed bij elkaar gehouden door de muziek en liedteksten van Stephen Sondheim. Sondheim staat als componist steving verankerd in de wereld van de Broadway musical, maar schrijft muziek die met kop en schouders daarbovenuit steekt. Met name de gezongen dialogen van Sondheim zijn een lust voor het oor, al zijn ze niet altijd even gemakkelijk te volgen. De muziek van Sondheim is daarmee niet alleen een uitdaging voor zangers, maar ook voor het publiek. Je moet er moeite voor doen, maar er zijn maar weinig musicals waar je in zoveel lagen van kunt genieten. Dit vind je in alle musicals van Sondheim terug.

De oorspronkelijke Broadway versie (met onder andere Bernadette Peters) had een uitgebreide cast, een groot orkest en een technisch zeer vernuftig decor. De Nederlandse versie, geregisseerd door Koen van Dijk, is veel bescheidener opgezet met een cast van slechts 12 mensen en een basiskeuze voor eenvoud. Bij deze opvoering van Into the wood draait het om tekst en muziek, en de mensen die deze vertolken. Al het andere is daaraan ondergeschikt. Decor en effecten zijn eenvoudig, maar creatief en effectief. Met de kwaliteit van de cast daar nog bij zorgt dit alles ervoor dat deze geweldige musical volledig tot zijn recht komt. Deze aanpak getuigt van veel lef, omdat je je met kleinschaligheid ook kwetsbaarder opstelt. De opstelling van de tribunes in de Theaterfabriek rondom het vierkante speelvlak draagt bij tot een intense en intieme beleving van de voorstelling. Je zit er echt met je neus bovenop. Ondanks de vele dubbelrollen kost het geen enkele moeite om de personages te leren kennen en van ze te gaan houden.

De verwevenheid van muziek en tekst bij Sondheim is ook een enorme uitdaging voor vertalers. Misschien is dat wel een van de redenen waarom Sondheim zo weinig gespeeld wordt. Woordelijk vertalen is niet voldoende. Sondheim maakt in zijn teksten veel gebruik van ritme, klank en herhalingen die vaak moeilijk over te brengen zijn naar andere talen. Koen van Dijk heeft met zijn vertaling een geweldig stuk werk geleverd. Niet alleen dat het een inhoudelijk goede vertaling is, hij heeft ook de typische toon en ritme van de Sondheim teksten weten te behouden.

Into the woods is een fantastische productie waarmee M-Lab weer een keer laat zien dat er in Nederland muziektheater van hoge kwaliteit gemaakt wordt. Dit is een voorstelling die niemand mag missen.

Cast: Annick Boer, Filip Bolluyt, Jasper Kerkhof, Marika Lansen, Wieneke Remmers, Lone van Roosendaal, Rick Sessink, Marit Slinger, Michelle van de Ven, Sander Volders, Remko Vrijdag, Hanneke Vos

Gezien op 9 september in Amsterdam (Theaterfabriek, Première)

M-Lab – Sunday in the Park with George

Ad — Fri, 02 Jul 2010 17:03:52 +0000

Van een afstand lijkt het op een van de vele bedrijfsgebouwen in Amsterdam noord. En als je er voor het eerst naar toe gaat denk je tot de laatste meters dat je verkeerd loopt. Het belangrijkste musicaltheater van Nederland is gevestigd op een industrieterrein dat helemaal niets cultureels uitstraalt. Tot in de theaterzaal met niet meer dan 150 stoelen blijf je het gevoel houden dat je verkeerd zit. Dit KAN toch niet het theater zijn waarin zoveel spraakmakende muziektheatervoorstellingen zijn gemaakt? Maar dat is het wel.

M-Lab werd in 2007 opgericht door Koen van Dijk als een laboriatorium voor muziektheater. Het is een podium voor bekende, maar ook voor beginnende schrijvers, componisten, artiesten en groepen op het gebied van muziektheater in de breedste zin van het woord. Veel van de producties vallen onder de noemer ‘Musical’, maar bij M-Lab vind je niet de grote formule-producties die je in de grote theaters tegenkomt. Hier vind je de juweeltjes die de grote producenten laten liggen. Met zes of meer producties per jaar is M-Lab enorm productief, maar als je een voorstelling wilt zien, moet je er snel bij zijn, want er zijn nauwelijks voorstellingen die niet in een recordtempo uitverkocht raken. Het beperkte aantal zitplaatsen heeft zich tot een uniek voordeel voor dit theater ontpopt: nergens kun je zo dicht bij muziektheater komen.

Als je het over de ‘juweeltjes’ in het Musicalgenre hebt, kom je al vlug bij Stephen Sondheim terecht. Sondheim maakt in meer dan een opzicht bijzondere Musicals. Om te beginnen schrijft hij zowel de (lied-)teksten als de muziek, met een enorm sterke verwevenheid van tekst en muziek. Ondanks dat hij stevig geworteld is in de Amerikaanse musical, is zijn muziek nooit voorspelbaar. Je vindt dan ook zelden echte meezingers in zijn repertoire. Zijn belangrijkste kwaliteit vind ik persoonlijk dat in zijn werk het verhaal doorloopt in de muziek, waardoor iets krijgt dat je in zijn totaliteit meeneemt en meesleept. Vergeleken met de meer traditionele musicals, waarin het verhaal keer op keer wordt onderbroken door liedjes, is Sondheims werk een enorme verrijking. Het is dan ook niet zo vreemd dat M-Lab zich op Sondheim heeft gestort. De afgelopen jaren is er veel Sondheim gespeeld en dat gaat ook het volgende seizoen door.

De voorstelling die ik er op 20 juni 2010 gezien heb is ‘Sunday in the Park with George’. Een musical geinspireerd door een schilderij van de vroege impressionist Georges Seurat: ”Een zondagmiddag op het eiland van La Grande Jatte“. De musical laat de perfectionistische, bezeten schilder maar ook mensen op het doek tot leven komen, waardoor het doek iets levends wordt, wat het door de tijden heen ook niet meer kwijtraakt. Sondheim herkende ongetwijfeld veel van zichzelf in Seurat. Ook voor Sondheim is alleen perfect goed genoeg. Het is een moeilijke en in veel opzichten veeleisende voorstelling. Daarbij is het schilderij dat altijd in een of andere vorm in toneelbeeld aanwezig is, misschien wel de belangrijkste complicerende factor. Sondheim in geen andere musical beeld, muziek en tekst zo dicht bij elkaar gebracht. M-Lab is de uitdaging aangegaan met een verbluffend resultaat. Ook voor M-Lab was in deze productie alleen perfect goed genoeg, wat er bijvoorbeeld toe leidde dat de stoffen voor de custuums speciaal voor deze voorstelling zijn ontworpen en gemaakt.

Over Sondheim moet je eigenlijk niet schrijven. Je moet zijn werk gewoon ondergaan. Sunday in the Park with George is nog tot 4 juli te zien bij M-Lab in Amsterdam Noord. Alle voorstellingen zijn uitverkocht, maar je kunt je nog op de wachtlijst laten plaatsen. Het is de moeite waard.

Opening Parade 2010

Ad — Sun, 20 Jun 2010 11:38:26 +0000

Op 18 juni werd voor de twintigste keer De Parade geopend, traditiegetrouw in Rotterdam. Het vertrouwde paradeterrein daar is al vier jaar bezet door wat de Rotterdammers liefdevol ‘de blunderput’ noemen, een ondergrondse parkeergarage in wording met een abonnement op tegenslagen. Gelukkig kon De Parade terugvallen op het Nederlands Architectuur Instituut waarvan ook het gebouw gebruikt kon worden. Maar zoals het er nu uit ziet zal De Parade volgend jaar weer op de vertrouwde plek in het museumpark kunnen bivakkeren.

De officiële opening vond plaats op het gelijkvloerse parkeerdek van diezelfde parkeergarage. Voorafgaand trok traditiegetrouw een Parade-processie onder aanvoering van meesterkok Amaro met ezels en muziek door het Riccioti Ensemble door de straten van Rotterdam. De ceremonie op het parkeerdek begon met een concert van het Riccioti Ensemble, Nederlands enige straatsymfonieorkest. Kees Moeliker, conservator van het Natuurhistorisch Museum sloot de formaliteiten af met een eerbetoon aan de mus, hèt symbool van De Parade. De mus is immers een cultuurdier dat mensen opzoekt en onuitroeibaar is. Net als de mensen van De Parade.

De uiteindelijke openingshandeling was de onthulling van een mus-tatoeage op de schouder van de artistiek directeur van De Parade, Terts Brinkhof. Het filmpje hieronder geeft een impressie.

Zie ook www.cultuurpodiumonline.nl

Noh met vuurkorven

Ad — Tue, 15 Jun 2010 06:30:23 +0000

In het weekend van 11 juni stond in het Amsterdamse Muziekgebouw aan het IJ de theatervorm ‘Noh’ op het programma. Deze Japanse vorm van muziektheater had zijn hoogtepunt in de 14e eeuw maar is nog veel ouder. Het is een sterk rituele vorm van theater. Voor alle aspecten zijn er regels. Het speelvlak is bijvoorbeeld in negen vierkanten opgedeeld, die ieder een eigen betekenis en functie binnen de voorstelling hebben. Maar ook de bewegingen van de acteurs, de kostuums, maskers, koor, muziek (twee of drie trommels en een fluit) zijn tot in het allergrootste detail beregeld. Dat maakt van een Noh voorstelling meer een rituele ceremonie, dan dat wat wij ons bij theater voorstellen. En bij Noh worden alle rollen gespeeld door mannen. Deze sterk door tradities bepaalde kunstvorm wordt in Japan vooral gespeeld door Noh families. In het Muziektheater werden de hoofdrollen gespeeld door Umewaka Rukuro Gensho, het 56e hoofd van een beroemde Noh familie.

De voorstellingen in het Muziekgebouw bestond uit twee delen: eerst een korte kyogen (klucht) en na de pauze pas de echte Noh. Zoals gebruikelijk bij buitenlandse voorstellingen was er ook boventiteling, die jammer genoeg geen woordelijke vertaling gaf, maar meer samenvattingen van de scenes. Dat maakt het volgen van zo’n voorstellen toch extra moeilijk.

Bij de Kyogen Boushibari, een klassieke Japanse komedie waren de drie acteurs niet gemaskerd en er was ook geen muzikale begeleiding. Hoewel de tekst voor de meeste mensen niet te verstaan was, waren de komische situaties wel herkenbaar. Het eenvoudige verhaal over een meester met twee slimme knechten was dan ook goed te volgen. Wat opvalt is het ontbreken van snelle dialogen zoals in onze kluchten. Het lijkt meer op een aaneenschakeling van monologen, met voor een klucht enorme lappen tekst. De tekst lijkt meer gereciteerd dan gesproken, met herkenbare herhalingen van ritme en zinsmelodie. Het spel maakt met zijn beperkte set houdingen en gebaren de indruk van poppenspel. Toch maakte de Kyogen in veel opzichten een veel lossere indruk dan de Noh die we later zouden zien.

De Noh Yume no Ukihashi vertelde het verhaal van een priester die zijn gelofte gebroken had en daarvoor zwaar moest boeten. Aan het einde van het stuk vindt hij verlossing. Een heel ander verhaal dan dat van de Kyogen dat zich ook in heel andere kringen afspeelt. Ook hier maar drie acteurs. De kostuums zijn groot, zichtbaar zwaar en ware kunstwerken. Om ervoor te zorgen dat de kostuums geen ongewenste plooien tonen, moeten de acteurs hun rug gedurende de hele voorstelling kaarsrecht houden. Opvallend zijn echter vooral de maskers, die het hele gezicht van de acteur bedekken. Het zijn de maskers die de rollen in meer dan een opzicht een gezicht geven. De bewegingen zijn traag en systematisch: iedere voetstap ziet er hetzelfde uit. De begeleiding bestaat uit twee trommels en een fluit. De muzikanten die de trommels bespelen maken ook geluiden om de dramatiek van het spel te ondersteunen. Dat klinkt heel vreemd in westerse oren. Daarnaast is er nog een koor van 6 acteurs die (naar ik me heb laten vertellen) de handeling bespreken en toelichten en doet daarmee nog een beetje denken aan het koor uit onze klassieken. Hun gezang doet een beetje denken aan gregoriaans gezang.

Zoals ik al schreef waren de stukken door het ontbreken van synchroonvertaling moeilijk echt te volgen. Maar ook zonder tekst is goed te zien dat het hier om een manier van theatermaken gaat die ver af staat van de onze. Hoe boeiend ik het ook vond deze voorstelling bij te wonen, ik had er moeite mee mijn hoofd erbij te houden. Ik ging naar huis met de vraag in mijn hoofd of dat alleen een kwestie van wennen zou zijn, of dat het komt omdat de cultuur waaruit Noh voortkomt te ver van me af staat.