De afkorting API betekent ‘Application Programming Interface’. Het is een techniek die computerprogrammeurs de mogelijkheid geeft vreemde computersystemen te gebruiken zonder dat ze meteen alles van die systemen hoeven te weten. Vergelijk het met autorijden. Je hoeft niet te weten hoe een auto werkt om erin te kunnen rijden. En je kunt moeiteloos van de ene auto naar de andere overstappen omdat je de API van auto’s kent, en omdat alle autobouwers er voor zorgen dat hun auto’s volgens die API werkt. De API van auto’s beschrijft onder andere dat een auto naar links gaat als het het stuur naar links draait, dat hij harder gaat rijden als je op het gaspedaal drukt, en dat je tot stilstand komt als je je voet op de rem zet. Wat moeilijk is aan het overstappen van een auto naar een (totaal) andere zijn de functies die buiten de API vallen.

WEB-API’s zijn bijzonder omdat ze via internet werken. Je kunt ze ook gewoon met je webbrowser benaderen. Klik bijvoorbeeld eens op http://nl.wikipedia.org/w/api.php?action=query&titles=Amsterdam&export . Je gebruikt nu de WEB-API van Wikipedia. Niet schrikken, de pagina die je krijgt lijkt in niets op een WikiPedia pagina, maar alle informatie zit er wel in. De informatie die je via een API krijgt is niet bedoeld om door mensen bekeken te worden. Ze is bedoeld om door andere websites verder verwerkt te worden. Facebook doet dat bijvoorbeeld. Als je daar op Amsterdam terecht komt, zie je wat Facebook gedaan heeft met de informatie uit de API van WikiPedia.

Het aantal WEB-API’s waar de internet programmeurs gebruik van kunnen maken groeit met de dag. Veel organisaties kiezen er ook heel bewust voor de informatie die ze beheren op deze manier beschikbaar te stellen. En dan heb ik het echt niet alleen over WikiPedia en Google. Als je als organisatie graag wil dat je informatie terecht komt bij de eindgebruikers, dan zorg je ervoor dat die informatie op verschillende manieren opgehaald en getoond kan worden.

Mijn favoriete WEB-API is die van het Nederlandse bedrijf ADLIB, dat software maakt voor collectiebeheer bij musea en bibliotheken. Hun API is van eenzame klasse en geeft slimme programmeurs de mogelijkheid complete museumcollecties te doorzoeken en op een eigen manier te presenteren. Als je dan ook nog bedenkt dat heel veel musea (in Nederland, maar ook in het buitenland) gebruik maken van ADLIB, dan voel je al aan welke rijkdom aan erfgoedinformatie hier voor het oprapen ligt. Let wel, dat kan alleen als de ADLIB musea het gebruik van de API voor hun  collectie toestaan, zoals bijvoorbeeld het Amsterdam Museum al gedaan heeft. Voor mijn eigen website maak ik ook al een hele tijd gebruik van deze API. Als je het menupunt ‘Premieres’ aanklikt, zie de theaterpremieres van vandaag (als die er zijn), zoals die zijn opgenomen in de database van Theater Instituut Nederland, waar ik tot voor kort heb gewerkt.

Het gebruik van WEB-API’s is volop in ontwikkeling. De techniek is er klaar voor, maar het wachten is grotendeels nog op instellingen die besluiten informatie op deze manier beschikbaar te stellen. Één ding is zeker: informatie- en kennisverslaafden zoals ik gaan gouden tijden tegemoet.

PS: Ik heb met opzet geprobeerd dit verhaal minder technisch te houden. Wil je technisch meer de diepte in, neem dan contact met me op. Ik vertel er graag meer over.

• Share
• Tweet

• Share
• Tweet

Maar laat ik om te beginnen eens ingaan op de vraag waarom je als erfgoedinstelling iets met Wikipedia zou moeten doen? De twee belangrijkste beweegredenen zijn dat samenwerken met Wikipedia een verrijking van de eigen kennis betekent maar zeker ook dat Wikipedia vrijwel altijd bovenaan staat in de zoekresultaten van zoekmachines. En dat laatste wil je als erfgoedinstelling natuurlijk erg graag: gevonden worden. Samenwerken met Wikipedia hoeft helemaal niet moeilijk te zijn, maar er zijn wel wat belangrijke stappen die je moet zetten.

Stap 1: Maak een principebesluit om alle kennis die in huis aanwezig is te delen volgens een Creative Commons license.
Zoals altijd begint het met beslissingen nemen. Een Creative Commons licentie, vaak afgekort met CC betekent het gebruiksrecht van uitingen (tekst, beeld, geluid of wat dan ook) voor een deel vrij geven. Dat betekent dat anderen daarvan gebruik kunnen maken zonder vooraf toestemming te hoeven vragen. Je kunt kiezen uit een aantal licenties die allemaal per land door ervaren juristen zijn geformuleerd.  Belangrijke licentie onderdelen voor de erfgoedsector zijn bronvermelding en gelijk-delen. Dat houdt in dat al je werk door anderen gebruikt en veranderd mag worden, mits met bronvermelding en mits de gebruikers van je werk anderen diezelfde rechten geven. Let wel: je kunt alleen rechten weggeven voor ‘eigen’ werk, foto’s, teksten, beeld en geluid dat door eigen medewerkers is vastgelegd. Over Creative Commons valt veel meer te zeggen dan in deze paragraaf past. Kijk daarvoor op de Nederlandse website van Creative Commons.

Stap 2: Maak met freelancers, vrijwilligers en bedrijven die media en teksten produceren afspraken die het mogelijk maken tekst en beeld te delen volgens stap 1.
Zonder goede afspraken voor werken of reproducties die door anderen zijn gemaakt, kun je voor dat werk geen gebruik maken van een Creative Commons licentie. De rechten voor werk dat door vrijwilligers, freelancers en bedrijven is gemaakt blijven bij de makers ervan. Zonder duidelijk vastgelegde afspraken daarover kan een opdrachtgever maar zeer beperkt daarover beschikken.  Je zult in je overeenkomsten moet vastleggen dat de maker zijn of haar werk met dezelfde (CC) licentie levert als die je zelf wilt gebruiken. Houd er wel rekening mee dat niet iedereen dat zal willen, of dat er extra kosten aan verbonden zijn. Maar zonder dergelijke formele afspraken krijg je werk in je bezit waarmee je maar heel weinig kunt doen.

Stap 3: Richt je eigen wiki in en vul die met je eigen gemeenschap en volgens je eigen regels en conventies
Voor een encyclopedie die voor 100% door vrijwilligers wordt ingericht en beheerd, hanteren ze bij Wikipedia heel strikte regels. De belangrijkste daarvan is waarschijnlijk dat een artikel encyclopedische kennis moet beschrijven, onafhankelijk en objectief. Dat is voor een erfgoedinstelling niet altijd zo strikt. Die kan haar eigen regels en conventies hebben over waarover er artikelen moeten komen, en over hoe die artikelen er dan uit moeten zien. Dat betekent ook dat Wikipedia niet alle informatie van erfgoedinstellingen zal willen voor zijn encyclopedie. Genoeg reden om een eigen wiki op te zetten die je naar eigen inzicht vult. Daarbij mag je gebruik maken van wat er op Wikipedia en andere openbare bronnen vinden is. De software die wikipedia gebruikt (met de ietwat verwarrende naam MediaWiki) is openbaar en gratis, en sluit ook nog eens naadloos aan bij Wikipedia zelf. Installeren en beheren van zo’n eigen wiki vraagt wat kennis en tijd, maar er zijn genoeg mensen en organisaties beschikbaar die over die kennis beschikken. Waaronder ondergetekende.

Stap 4: Stel de inhoud van je eigen wiki beschikbaar aan WikiPedia (en anderen)
Dit houdt in feite  in dat je anderen de mogelijkheid geeft de inhoud van je wiki naar eigen inzicht te gebruiken en te veranderen. De vrijwillige redacteuren bepalen zelf wat geschikt is voor Wikipedia.  Je kunt ook  zelf artikelen naar WikiPedia kopieren, maar houd er dan wel rekening dat je aan de WikiPedia regels gebonden bent. En kijk ook niet raar op als je artikelen door anderen ingrijpend worden veranderd. Maar ook als je niets doet, en je informatie is interessant genoeg, dan zul je je informatie op een gegeven moment schijnbaar vanzelf op Wikipedia zien verschijnen, met bronvermelding.

De eerste twee stappen zijn het belangrijkst, maar ook het moeilijkst. Het vraagt vaak een complete heroverweging van essentiele stukken beleid. Erfgoedinstellingen willen vaak wel alles laten zien wat ze hebben, maar tegelijkertijd is hun collectie (fysiek en virtueel) ook een bron van inkomsten. De praktijk wijst intussen wel uit dat vrijgeven van informatie de belangstelling voor de bron daarvan enorm bevordert. Hoe die belangstelling dat in inkomen gezet kan worden is lang niet altijd voor de hand liggend.

Voor de goede orde: ik schrijf dit artikel geheel op persoonlijke titel. Opmerkingen en vragen zijn welkom.

• Share
• Tweet

De tentoonstelling ‘Rodin. De Denker denkt weer’ is van 28 januari t/m 22 mei 2011 te zien in Singer Laren. Naast de presentatie van de gerestaureerde Denker geeft de tentoonstelling meer inzicht in de geschiedenis van het wereldberoemde beeld en zijn maker. De Poort van de Hel, waarvoor Rodin De Denker ontwierp komt uitgebreid aan bod. Vele mysteries rond het beeld worden ontrafeld. Zo wijkt de vroegste Denker van alle latere gietsels af vanwege zijn muts, die verwijst naar de Middeleeuwse dichter Dante. In de tentoonstelling is een bijzondere selectie Rodin beelden bijeengebracht, afkomstig uit een aantal topverzamelingen.

De restauratie is tot stand gekomen onder begeleiding van Musée Rodin, de Universiteit van Amsterdam, het Instituut Collectie Nederland en het Rijksmuseum. De BankGiroLoterij heeft het project met een half miljoen Euro gesteund. De tentoonstelling is tot stand gebracht in samenwerking met Musée Rodin in Parijs.

Bron: Persbericht Singer Museum

• Share
• Tweet

Bron: Persbericht VandenEnde Foundation

• Share
• Tweet

Toch zijn er nog vragen die smartphones tot nu toe niet of in ieder geval niet gemakkelijk kunnen beantwoorden. Als ik door de stad loop vraag ik me wel eens af of een gebouw in de 17e eeuw geschilderd is, of ik wil meer weten over de geschiedenis van de plek waar ik sta, of welke producten in een oud fabrieksgebouw werden gemaakt, en of hoe dat gebouw er oorspronkelijk uit had moeten zien.

Op dit soort vragen kan mijn smartphone lang niet altijd informatie geven. En veel van die informatie is er wel, al ontbreekt vaak nog de geografische lokatie. En dat zou je van alle wetenswaardigheden moeten vastleggen als je vragen als deze wil beantwoorden.

Nu ben ik maar een kennisspons uit liefhebberij. Maar voor wetenschappelijk onderzoek zou het uitbreiden van erfgoedcollecties met locatieinformatie meer dan alleen ‘leuk’ zijn. Het zou een hele nieuwe dimensie aan historisch erfgoedonderzoek opleveren.

Nu is nog de vraag: wie gaat dit oppakken?

• Share
• Tweet

Een paar bijzondere ingredienten mogen op een Rembrandtontbijt niet ontbreken. Om te beginnen wittebrood met haring, het ontbijt waar Rembrandt waarschijnlijk de dag mee begon. En er moet natuurlijk taart zijn, en niet zomaar een taart, een echte Rembrandt-taart. Voor wie zich een beetje zorgen maakt over dit initiatief: voor de taart werd een kopie gebruikt – de echte staalmeesters hingen nog gewoon op zaal…

• Share
• Tweet

De officiële opening door Marco De Niet, directeur van Digitaal Erfgoed Nederland.

• Share
• Tweet