Ad Aerts

Ik heb theater niet met de paplepel ingegoten gekregen. Pas op de middelbare school kwam ik tot de ontdekking dat er iets bijzonders gebeurde als een groep mensen op een podium gaat staan en een andere groep daarnaar gaat kijken. Op diezelfde middelbare school raakte ik ook betrokken bij een cabaretgroepje, waarbij ik me vooral met de techniek bemoeide. Maar ik ontdekte theater pas echt toen ik op 5 Atheneum een baantje nodig had omdat ik een brommer wilde kopen.

Een deel van het programma van Over het IJ 2010 speelt zich af in de Overhoeks toren. Deze toren is in 1966 ontworpen door de Nederlandse architect Arthur Staal in opdracht van Koninklijke Shell. Hij wordt in de volksmond “de Shelltoren” genoemd en was lange tijd het hoogste gebouw van Amsterdam. Het gebouw staat op het moment leeg. Airco’s en liften werken niet meer. Er staat een dubbel cordon aan hekken rond het gebouw met dreigende waarschuwingen voor surveillerende honden. Lege kantoorgebouwen hebben een beklemmendheid die aan spooksteden doen denken. Een mooie plek om theater te maken.

Van een afstand lijkt het op een van de vele bedrijfsgebouwen in Amsterdam noord.  En als je er voor het eerst naar toe gaat denk je tot de laatste meters dat je verkeerd loopt. Het belangrijkste musicaltheater van Nederland is gevestigd op een industrieterrein dat helemaal niets cultureels uitstraalt.  Tot in de theaterzaal met niet meer dan 150 stoelen blijf je het gevoel houden dat je verkeerd zit. Dit KAN toch niet het theater zijn waarin zoveel spraakmakende muziektheatervoorstellingen zijn gemaakt? Maar dat is het wel.

Ik noem mezelf al heel lang ‘cultuurnerd’.  Het is een woord waarvan de beide delen elkaar lijken tegen te spreken. Tegelijkertijd zijn de beide delen voor mij persoonlijk heel belangrijk. Ik houd van alles wat mensen zoal maken en bedenken. Dat is cultuur. In die definitie ben ik ook heel ruimhartig. Ik vind cultuur niet alleen leuk, mooi en boeiend, maar ik wil dat gevoel ook graag delen met anderen. Het leuke van deze tijd is dat er heel veel technieken beschikbaar zijn om cultuur (of wat dan ook) met anderen te delen. De nerd in mij beheerst veel van die technieken en ze graag in om cultuur met anderen te delen.  Het het is de techniek die musea de mogelijkheid geeft om hun hele collectie te laten zien (die meestal vele male groter is dan in de tentoonstellingsruimtes passen). Het is techniek die er voor zorgt dat we nu van verschrikkelijk veel boeken kunnen achterhalen in welke bibliotheek ze staan. Het is techniek die ervoor zorgt dat kunstenaars hun werk aan de hele wereld kunnen laten zien. En dat zijn nog maar een paar voorbeelden. De nerd maakt mogelijk wat de cultuurliefhebber graag wil. Ik werk dan ook graag samen met alle mogelijke soorten culturele ondernemers, van musea tot individuele kunstenaars.

Vandaag sta ik even stil
Bij was en is
Bij toen en nu
Bij altijd en nooit
Bij komen en gaan
Bij mijn herinnering aan jou

Van de bijna 80 voorstellingen die dit jaar op De Parade geprogrammeerd zijn heb ik er nog geen tien gezien. Daarom was ik eigenlijk van plan om niet op specifieke voorstellingen in te gaan. Zou niet eerlijk zijn, toch? Voor één voorstelling wil ik toch een uitzondering maken: Lastig van Theater Hofplein.

Vandaag (18 juni 2010) gaat De Parade weer van start. De reizende theaterkermis begint in Rotterdam waar ze de omgeving van het Nederlands Acrhitectuur Instituut vrijwel volledig in gebruik heeft genomen. Er is minder plaats dan vorige jaren door de grootschalige bouwwerkzaamheden in de omgeving.  Ook het NAI gebouw zelf wordt gebruikt. Onder andere door de reizende theatertentoonstelling van het TIN, Ergens en Overal.

In het weekend van 11 juni stond in het Amsterdamse Muziekgebouw aan het IJ de theatervorm ‘Noh’ op het programma. Deze Japanse vorm van muziektheater had zijn hoogtepunt in de 14e eeuw maar is nog veel ouder. Het is een sterk rituele vorm van theater. Voor alle aspecten  zijn er regels. Het speelvlak is bijvoorbeeld in negen vierkanten opgedeeld, die ieder een eigen betekenis en functie binnen de voorstelling hebben. Maar ook de bewegingen van de acteurs, de kostuums, maskers, koor, muziek (twee of drie trommels en een fluit) zijn tot in het allergrootste detail beregeld. Dat maakt van een Noh voorstelling meer een rituele ceremonie, dan dat wat wij ons bij theater voorstellen. En bij Noh worden alle rollen gespeeld door mannen. Deze sterk door tradities bepaalde kunstvorm wordt in Japan vooral gespeeld door Noh families. In het Muziektheater werden de hoofdrollen gespeeld door Umewaka Rukuro Gensho, het 56e hoofd van een beroemde Noh familie.

Soms zou ik willen dat ik mijn spullen beter opruimde. Maar het is ook vaak wel handig  dat ik vrijwel nooit iets weggooi. Gisteren moest ik opeens denken aan een eenvoudige website die ik in 2002 gemaakt had: stemverstandig.nl . Ik heb de site indertijd gemaakt naar aanleiding van de verrechtsing en verharding die mijn vrienden en ik toen in de politiek zagen.  Ik heb de bestanden en database van die site vandaag teruggevonden en weer geïnstalleerd. En tot mijn opperste verbazing werkt het allemaal ook nog. Ik heb de inhoud niet aangepast, behalve de mededeling dat de site uit 2002 komt. Dat betekent dat sommige links niet meer werken.  Maar het geeft wel een aardig beeld van wat ons acht jaar geleden bezig hield.