Ad Aerts

Van een afstand lijkt het op een van de vele bedrijfsgebouwen in Amsterdam noord.  En als je er voor het eerst naar toe gaat denk je tot de laatste meters dat je verkeerd loopt. Het belangrijkste musicaltheater van Nederland is gevestigd op een industrieterrein dat helemaal niets cultureels uitstraalt.  Tot in de theaterzaal met niet meer dan 150 stoelen blijf je het gevoel houden dat je verkeerd zit. Dit KAN toch niet het theater zijn waarin zoveel spraakmakende muziektheatervoorstellingen zijn gemaakt? Maar dat is het wel.

M-Lab werd in 2007 opgericht door Koen van Dijk als een laboriatorium voor muziektheater.  Het is een podium voor bekende, maar ook voor beginnende schrijvers, componisten, artiesten en groepen op het gebied van muziektheater in de breedste zin van het woord.  Veel van de producties vallen onder de noemer ‘Musical’, maar bij M-Lab vind je niet de grote formule-producties die je in de grote theaters tegenkomt. Hier vind je de juweeltjes die de grote producenten laten liggen. Met zes of meer producties per jaar is M-Lab enorm productief, maar als je een voorstelling wilt zien, moet je er snel bij zijn, want er zijn nauwelijks voorstellingen die niet in een recordtempo uitverkocht raken. Het beperkte aantal zitplaatsen heeft zich tot een uniek voordeel voor dit theater ontpopt: nergens kun je zo dicht bij muziektheater komen.

Als je het over de ‘juweeltjes’ in het Musicalgenre hebt, kom je al vlug bij Stephen Sondheim terecht. Sondheim maakt in meer dan een opzicht bijzondere Musicals. Om te beginnen schrijft hij zowel de  (lied-)teksten als de muziek, met een enorm sterke verwevenheid van tekst en muziek. Ondanks dat hij stevig geworteld is in de  Amerikaanse musical, is zijn muziek nooit voorspelbaar. Je vindt dan ook zelden echte meezingers in zijn repertoire.  Zijn belangrijkste kwaliteit vind ik persoonlijk dat in zijn werk het verhaal doorloopt in de muziek, waardoor iets krijgt dat je in zijn totaliteit meeneemt en meesleept. Vergeleken met de meer traditionele musicals, waarin het verhaal keer op keer wordt onderbroken door liedjes, is Sondheims werk een enorme verrijking. Het is dan ook niet zo vreemd dat M-Lab zich op Sondheim heeft gestort. De afgelopen jaren is er veel Sondheim gespeeld en dat gaat ook het volgende seizoen door.

De voorstelling die ik er op 20 juni 2010 gezien heb is ‘Sunday in the Park with George’. Een musical geinspireerd door een schilderij van de vroege impressionist Georges Seurat:  ”Een zondagmiddag op het eiland van  La Grande Jatte“.  De musical laat de perfectionistische, bezeten schilder maar ook mensen op het doek tot leven komen, waardoor het doek iets levends wordt, wat het door de tijden heen ook niet meer kwijtraakt. Sondheim herkende ongetwijfeld veel van zichzelf in Seurat. Ook voor Sondheim is alleen perfect goed genoeg. Het is een moeilijke en in veel opzichten veeleisende voorstelling. Daarbij is het schilderij dat altijd in een of andere vorm in toneelbeeld aanwezig is, misschien wel de belangrijkste complicerende factor.  Sondheim in geen andere musical beeld, muziek en tekst zo dicht bij elkaar gebracht.  M-Lab is de uitdaging aangegaan met een verbluffend resultaat. Ook voor M-Lab was in deze productie alleen perfect goed genoeg, wat er bijvoorbeeld toe leidde dat de stoffen voor de custuums speciaal voor deze voorstelling zijn ontworpen en gemaakt.

Over Sondheim moet je eigenlijk niet schrijven. Je moet zijn werk gewoon ondergaan.  Sunday in the Park with George is nog tot 4 juli te zien bij M-Lab in Amsterdam Noord. Alle voorstellingen zijn uitverkocht, maar je kunt je nog op de wachtlijst laten plaatsen. Het is de moeite waard.